Çocuklarda Kanser
09 Mart 2022

Çocuklarda Kanser

Bu gezegenin en masum canlısı olan çocuklara,
masum olmayan kanser adlı hastalık elbette yakıştırılamamaktadır.

Fakat
maalesef Türkiye’de ve dünyada her yıl binlerce çocuk kanser tanısı almaktadır.

Bu hastaları izleyen uzman doktorlar,
çocuk uzmanı olup bunun üzerine yan dal olarak Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi ihtisası yapmış olan hekimlerdir.

Bu bölüme direkt başvuru mümkün olmayıp,
çocuk uzmanı gerek görürse yeşil listeye alması sonucunda randevu alınabilmektedir.

ÇocuklardaKanser2022_1.jpg

Kanser nedir?
Kanser;
bir vücut hücresinin dejenere olması ve kontrolsüz olarak çoğalması sonucu oluşan bir hastalıktır.

Normal vücut hücrelerinin kendilerine özgü adeta sağlıklı birer yaşam saatleri vardır.

Bu saat;
hücre
nin bölünmesinin, büyümesinin ve olgunlaşmasının ne zaman olacağını ve de hücrenin ne zaman yaşlanacağını ve/veya ne zaman öleceğini ayarlar.

Bu biyolojik saat,
hücrenin normal yaşam süreçlerini yani hücre döngüsünü ayarlar.

İşte bu ayar mekanizması kanserli hücrelerde bozulmuştur.

Adeta hücre ölümsüz hale gelmiştir.

Nerede oluşur?
Kanser hastalığı
bir lösemi
(kan kanseri) veya lenfoma (lenf bezi kanseri) şeklinde ortaya çıkabilir.

Bu nedenle
vücudun kan oluşturma sistemini (kemik iliği
) veya lenf sistemini (örneğin dalak, lenf düğümleri) etkileyebilir.

Öte yandan kanser solid
tümör olarak iç organlarda da oluşabilir.

Hangi doku t
üründen meydana geldiğine bağlı olarak böyle kanserler sarkom (dejenere sinir dokusu, bağ dokusu veya örneğin kemik, kıkırdak ve kas gibi destek dokudan meydana gelir) veya karsinom (organ duvarlarında veya bezelerde dejenere hücrelerde meydana gelir) diye adlandırılır.

Ayrıca
çocuk ve gençlerde sıklıkla blastom
olarak adlandırılan embriyonal tümörler de bulunmaktadır.

Bu t
ümörler
hen
üz olgunlaşmamış veya tam olgunlaşmamış (ayrışmamış) hücrelerden dokuların veya organların oluşması sırasında meydana gelmektedirler.

Neden yayılır?
Kanser hücreleri
oluştukları yerlerden kan yoluyla ve/veya lenf sistemi üzerinden bütün vücuda taşınabilirler ve taşındıkları yerlerde kardeş hücreler (metastaz) oluşturabilirler.

Kanser hastalığı
hangi hücreden kaynaklanırsa kaynaklansın, hemen hemen her vakada bütün organizmayı ilgilendiren bir hastalık söz konusudur.

Benim çocuğum neden kanser oldu?
Kanserli bir çocuğun ebeveyni,
hastalığın neden meydana geldiği konusunda kendi kendine birçok sorular sorar:

» Yapılması gereken bir işlem vardı da yapılmadı mı?
» Hastalığın oluşmasında ben mi suçluyum?
» Hastalığa karşı önlem alınabilir miydi?

Öte yandan
yoğun bilimsel klinik araştırmalara rağmen bugüne kadar çocuklarda ve gençlerde neden kanser görüldüğü sorusu henüz kesin cevaplanamamıştır.

ÇocuklardaKanser2022_2.jpg

Kanser kalıtsal mıdır?
Hücre döngüsündeki
hatalı düzenleme, hücrenin dejenere olmasına neden olabilir.

Hatalı düzenleme sebepleri
kalıtsal yapıda bozukluklar ve gen
lerde meydana gelen değişikliklerdir (mutasyon).

Henüz erken çocukluk döneminde
bir tümöre veya kansere yakalanma riskini yükselten kalıtsal gen bozuklukları ve kalıtsal/doğuştan gelen mutasyonlara nadiren rastlanmaktadır (kalıtsal kanser sendromları
).

Fakat
kanser kal
ıtsal bir hastalık değildir.

Ultraviyole ışınlar veya röntgen ışınları, bazı kimyasal maddeler, zehirler veya enfeksiyonlar tesadüfi olarak mutasyon oluşmasına zemin hazırlayabilirler.

Fakat bu faktörler
çocuk ve gençlerde kanser meydana gelmesinde sadece küçük bir rol oynarlar.

Kanser bulaşıcı bir hastalık mıdır?
Kanser bulaşıcı değildir.

Belirtileri nelerdir?
Çocuklarda ve gençlerde
kanseri erken fark edebilmek zordur.

Çünkü
kanser önce pek önemsenmeyecek bir şekilde belirebilir:
• Ciltte morarma,
Düşmeyen ve nedeni bilinemeyen bir ateş,
• Antibiyotikle küçülmeyen bir beze  
• Baş ağrısı.

Buna rağmen
böyle belirtilerde hiç gecikmeden çocuk doktoruna başvurulması tavsiye edilir.

Tabii ki her ateşli ve halsiz çocuk kanser değildir.

Ama bu bulgular
nedeni belirsiz bir şekilde uzun süre ısrar ederse kanser ihtimali üzerinde de durulmalıdır.

ÇocuklardaKanser2022_3.jpg

Kanser teşhisi nasıl konur?
Birçok kanser türü bulunmaktadır.

Hastalığın türüne ve sebep olduğu tipik hastalık belirtilerine göre tanı için değişik tetkikler gereklidir.

Önce
hastanın anamnez
i denilen hastalık öyküsünün detaylı bir şekilde alınması gerekir.

Bunu aile hekiminin veya çocuk doktorunun fiziksel muayene
si izler.

Bunun ard
ından
çocuk ve gençlerde kanser hastalıkları alanında uzman hekimler muayenelerine başlarlar.

Bu uzman hekimler
örneğin çocuk onkoloğu, çocuk cerrahı, anestezist, ortopedist ve beyin ve sinir cerrahı olabilir.

İlgili kansere yönelik kan testi veya filmler çekilir.

Nihai tanıyı
alınan örneğin incelenmesi ile hemato-onkolog veya patolog tarafından konur.

Nasıl Tedavi Edilir?
Kanserli hücreleri
henüz tam anlaşılamayan sebeplerden dolayı insanın bağışıklık sistemini (immün
) yanıltabilmekte ve atlatabilmektedir.

Bu şu anlama gelmektedir:
Hayati tehlike arz eden hastalığı ve bunun neden olduğu rahatsızlıkları insan vücudu kendi başına yenememektedir.

Bunun için
hedefe yönelik bir tedaviye ihtiyaç vardır.

Kanser tedavisi
çoğu hallerde kemoterapi
, ameliyat ve radyoterapi kombinasyonundan oluşur.

Baz
ı hallerde
ek olarak y
üksek dozajlı kemoterapi ve bunun ardından kök hücre nakli gerekli olabilir.

B
öyle bir tedavi
genellikle d
üzenlenen tedavi protokollerine uygun olarak gerçekleştirilir.

Kanser nasıl sonuçlanır?
Kanser tedavisinin sonucu
hastalığın cinsine, yaygınlığına , metastaz
oluşturmasına, bazı hallerde hastanın yaşına ve ilk defa mı yeniden mi hastalandığına bağlıdır.

Tedavinin ilk hedefi
hastanın iyileştirilmesidir, yani mevcut bütün kanser hücrelerinin tamamen ve sürekli olarak yok edilmesidir.

Bu tam şifa haline kür
denir.

Çok etkili tedavi imkanlarına rağmen maalesef her hastada tam iyileşme hedefine ulaşılamamaktadır.


Dr. Öğr. Üyesi Mehmet Fatih ORHAN
Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Uzmanı

Prof. Dr. Mustafa BÜYÜKAVCI
Çocuk Hematolojisi ve Onkolojisi Uzmanı

 

 

Kaynak:www.gpoh.de sitesinden Türkiye ve Türkçeye uyarlanarak derlenmiştir. 





  • ÇocuklardaKanser2022_MANŞET.jpg
  • ÇocuklardaKanser2022_1.jpg
  • ÇocuklardaKanser2022_2.jpg
  • ÇocuklardaKanser2022_3.jpg